Tescilli Sivil Mimarlık Örneği Yapılar
2023 yılında valilik ödeneği temin edilmiş olan, İskenderpaşa Mahallesi, 1065 ada 39 ve 41 Parsellerde yer alan Sivil Mimarlık Örneği Yapıların restitüsyon, restorasyon, rekonstrüksiyon, inşaat, elektrik, makine projelerinin hazırlatılması hizmet alımı gerçekleştirilecek olup, hazırlatılan projeler onaylanmak üzere ilgili Koruma Kuruluna gönderilecek ve kurul tarafından onaylanınca mühendislik projeleri de teslim alınarak tamamlanacaktır. Balat Mahallesi, 2297 ada, 13 parseldeki Tescilli Sivil Mimarlık Örneği Yapının restitüsyon, restorasyon, rekonstrüksiyon, inşaat, elektrik, makine projelerinin hazırlatılması için hizmet alımı gerçekleştirilmiş olup söz konusu iş için 2020 yılında sözleşme imzalanarak çalışmalara başlanmıştır. İş kapsamında hazırlatılan rölöve, restitüsyon ve rekonstrüksiyon projeleri incelenmek ve onaylanmak üzere İstanbul 2 Numaralı Yenileme Alanları Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne gönderilmiş ve 23.12.2020 tarihli ve 4419 sayılı Kurul kararı ile onaylanmıştır. Mühendislik projeleri de teslim alınarak tamamlanmıştır. UNESCO Dünya Miras Alanı Zeyrek bölgesinde; Zeyrek Mahallesi, Fazilet Sokak’ta yer alan tescilli sivil mimarlık örneği olan yapı geleneksel kent dokusunun bir parçası olarak günümüze ulaşmaktadır. Uzun zamandır atıl durumda olan yapının çatısında ve duvarlarında kısmi çökmeler meydana gelmişse de ayakta kalan bölümlerinde birçok özgün detay ve malzeme mevcuttur. Özgün kent dokusunu korumak ve devamlılığını sağlamak adına, onaylı proje doğrultusunda restorasyon çalışmalarına başlanan yapının onarımı tamamlanmasından sonra Başkanlığımızca akademi binası olarak kullanılması hedeflenmektedir.
Unesco Dünya Miras Alanı ve Çevresi
Zeyrek Tescilli Ahşap Yapıların Bakım-Onarım Çalışması
Fatih Belediyesi Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü tarafından İstanbul’un mahalle doku ve karakterini oluşturan
sivil mimarlık örneklerinin korunarak yaşatılması ve sürdürülebilirliğin sağlanması hedefi doğrultusunda Dünya
Miras Alanlarında bakım-onarım çalışmaları yapılmaktadır.
Zeyrek ve Cibali mahallelerinin bir bölümü sahip olduğu tarihî ve dönem özelliklerinin yanı sıra mimari
yapısının özgünlüğü sebebi ile 1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.
Zeyrek Dünya Miras Alanı, Haliç’e hâkim bir yamaç üzerinde, Atatürk Bulvarı’nın batısında yer almakta olup
Molla Zeyrek Camii (Pantokrator Manastırı Kilisesi) ve çevresindeki sokakları içermektedir. Bölgenin merkezini
oluşturan ve bölgeye adını veren cami, 12. yüzyılda İmparator İoannes Komnenos ve eşi Eirene tarafından büyük
bir manastırın merkezi olarak inşa edilmiştir.
Bakım-onarım çalışmaları kapsamında birinci bölge olarak Zeyrek Dünya Miras Alanı ve çevresi ele alınmıştır.
Bu alanda yapılan envanter çalışması sonucu 565 adet tescilli sivil mimarlık örneği bulunmaktadır. Zeyrek
Dünya Miras Alanı sınırlarında yer alan Zeyrek Caddesi ve Fenerli Sokak üzerinde 1’er adet; Haydar Caddesi
üzerinde 2 adet; Fazilet Sokağı’nda 8 adet; İbadethane Sokağı’nda 9 adet; Çağa Sokağı aksı ve çevresinde ise
10 adet yapıda olmak üzere toplam 31 adet yapıda bir bütünlük içerisinde basit bakım onarım çalışmaları
tamamlanmıştır.
Zeyrek Dünya Miras Alanı sınırları içerisindeki yapı stoğu alanın çeperinde de doku devamlılığı göz önünde
bulundurularak Gülbahçe Sokak, Küçük Mektepli Sokak ve Haydar Hamamı Sokağı üzerindeki sivil mimari yapılarda
da çalışmalar yapılarak alan ve çevresinde ise toplam 13 adet yapıda basit bakım-onarım çalışmaları
tamamlanmıştır.
2022-2023 yılları arasında Zeyrek Dünya Miras Alanı ve çevresinde gerçekleştirilen bakım-onarım çalışmaları
kapsamında 44 adet yapıda onarım çalışmaları tamamlanarak gelecek nesillere daha sağlam ve bakımlı şekilde
aktarımları sağlanmış ve alanın karakteristik özelliği korunmuştur.
Cibali Salih Paşa Caddesi ve Çevresi
Tescilli Tarihi Ahşap Evlerin Bakım-Onarım Çalışması
Cibali Mahallesi, Salih Paşa Caddesi ve çevresi, birçok film ve kitaba konu olmuş, sakinleri ve esnafıyla
günümüzde mahalle kültürünü ve komşuluk ilişkilerinin hala canlı olarak yaşandığı bölgelerden biri olması
yönüyle de önem taşımaktadır. Dünya Miras Alanları dışında kalan, hem somut olmayan kültürel mirasını koruyan
hem de özgün sokak silüetini ve dokusunu büyük oranda koruyan sokak aksları da ahşap sivil mimarlık örneği
yapıların basit bakım onarım çalışmaları kapsamına dâhil edilmiştir. Bu bağlamda Salih Paşa Caddesi ve
çevresinde yer alan Tepedelen Çeşmesi Sokağı, Pekmezci Sokağı, Mürşit Sokağı, Yazar Orhan Kemal Sokağı, Haydar
Bostanı Sokağı ve Ali Tekin Sokağı’nda çalışmalar yürütülmüştür.
Salih Paşa Caddesi ve çevresindeki sokaklarda toplam 41 adet yapıda bakım onarım çalışmaları tamamlanmıştır.
Tepedelen Çeşmesi Sokağı
Tescilli Yapı Bakım-Onarım Çalışması
Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü bünyesinde kurulan Geleneksel Ahşap Yapı Atölyesi ile Fatih’te bulunan ve
bakım onarıma ihtiyacı olan ahşap yapılarda etaplar halinde uygulama çalışmaları yürütülüyor. Birçok tescilli
ahşap yapıyı barındıran Zeyrek Cami ve Çevresi Koruma Alanı’nda yer alan Tepedelen Çeşmesi Sokağı üzerinde 5
adet tescilli bina tespit edilerek bakım onarım çalışması yapılmıştır. Bakım onarım kapsamında; çalışma
yapılan cephelerde yapının taşıyıcı karkası güçlendirilmiş ve çürüyen cephe kaplamaları özgün detaylarıyla
yenilendi. Yapıların, kapı ve pencere gibi doğramaları, yapılan arşiv araştırması veya anoloji tekniği ile
geleneksel metot ve özgün malzeme ile yeniden üretildi.
Karasurları Dünya Miras Alanı ve Çevresi
Tescilli Ahşap Yapıların Bakım-Onarım Çalışması
1985 yılında Unesco Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilen İstanbul’un Tarihi Alanları’ndan biri olan Kara
Surları Koruma Alanı Kara surları hattı boyunca Yedikule’den Ayvansaray’a kadar birçok mahalleyi içerisine
almaktadır. Fatih Belediyesi’nin restorasyon çalışmalarını yürüttüğü Yedikule Hisarı da bu alan içerisinde
bulunmaktadır. Yedikule Hisarı’na çıkan Hacı Piri Sokak ve İmrahor İlyas Bey Caddesi üzerinde yer alan ve doku
bütünlüğünü oluşturan ahşap sivil mimarlık örneği 10 adet yapıda basit bakım onarım çalışmaları
tamamlanmıştır.
Ulaştırma Bakanlığı ve Fatih Belediyesi’nin ortak projesi olan Sirkeci-Yedikule Tren Hattı’na cephe veren
birçok ahşap sivil mimarlık örneği yapı basit bakım onarım çalışmaları kapsamında ele alınarak bu aks üzerinde
fizibilite çalışması yapılmış ve basit bakım onarım ihtiyacı bulunan 11 adet ahşap sivil mimari yapı
belirlenmiştir. Yapıların önümüzdeki dönemde bakım onarımlarının yapılması planlanmaktadır.
Hırka-i Şerif Mahallesi Tescilli Ahşap Yapıların
Bakım-Onarım Çalışması
Osmanlı Döneminde yaşanan büyük deprem ve yangınlarla; daha sonraki dönemlerde oluşan kentleşme faaliyetleri
ile sur içinde bulunan ahşap Osmanlı konut yapılarında büyük bir kayıp oluşmuştur. Bu olumsuzluklara rağmen
İlçemizin hemen hemen her mahallesinde geçmişin birer izi olarak iki veya üç katlı tescilli sivil mimarlık
örneği yapıları görmek mümkündür. Varlığını günümüze dek sürdürmüş olan bu yapılar, Belediyemiz bünyesinde
faaliyet gösteren Geleneksel Ahşap Atölyemiz tarafından itinalı şekilde onarılarak gelecek nesillere
aktarılması sağlanmaktadır.
Bu amaçla Hırka-i Şerif Mahallesi Kabakulak Sokak’ta bitişik nizam 4 adet yapıda bakım onarım çalışmaları
tamamlanmıştır.
Yedikule Tescilli Yapıların
Bakım-Onarım Çalışması
Yedikule Mahallesi’nde ahşap sivil mimarlık örneği yapılarda bakım-onarım çalışmalarına başlanılmıştır.
Anıt eserlerin içinde bulunduğu alanın dokusuyla bir bütün halinde korunması ilkesinden yola çıkarak basit
bakım-onarım çalışmalarına devam edilmektedir. Günümüze ulaşan tescilli sivil mimarlık örneklerinin bir kısmı
bakımsızlık ve ilgisizlik sebebiyle metruk hale gelmiştir. Olası bir İstanbul depremi öncesinde bütün sivil
mimarlık örneği yapıların tespit edilmesi, envanter çalışmalarının yapılması ve metruk durumdaki yapıların
aciliyet durumuna göre projelendirilmesi; kültürel mirasımıza sahip çıkmak ve toplumun can-mal güvenliğini
korumak açısından büyük önem arz etmektedir. Geleneksel Ahşap Yapı Atölyesi ile birlikte 1273 ada ve 1255
adada belirlenen 5 adet yapıda bakım-onarım calışmaları tamamlanmış olup Yedikule Hisarı çevresinde bulunan 10
adet yapının daha onarımlarının yapılması planlanmaktadır.
Kültürel Miras Koruma Müdürlüğü bünyesinde kurulan Geleneksel Ahşap Yapı Atölyesi ile ilçemizdeki
bakım-onarıma ihtiyacı olan ahşap yapılarda etaplar halinde uygulama çalışmaları yürütülmektedir. Birçok
tescilli ahşap yapıyı barındıran Yedikule Mahallesi’nde, Hacı Piri Sokak’ta bakım onarıma ihtiyacı olan 5 adet
tescilli bina tespit edilmiştir. Bakım onarım çalışmaları kapsamında; cephelerde yapının taşıyıcı karkası
güçlendirilmiş ve çürüyen cephe kaplamaları özgün detaylarıyla yenilenmiştir. Yapıların, kapı ve pencere gibi
doğramaları, yapılan arşiv araştırması veya anoloji tekniği ile geleneksel metot ve özgün malzeme ile yeniden
üretilmiştir.
Millet Bahçesi10 Tescilli (Smö) Yapının
Restorasyonu ve 5 Metruk Binanın Rölöve Çalışması
Karasurları Millet Bahçesi Proje Alanı sınırları içerisinde yer alan 10 adet tescilli sivil mimarlık örneği
yapıdan; Çocuk Köyü Projesi kapsamındaki 1341 ada 3, 4, 7 parsellerde yer alan 3’üne ait rölöve, restitüsyon,
restorasyon, rekonstrüksiyon ve mühendislik projeleri hazırlatılmış olup 1341 ada 4 parsele ait projeler 2021
yılında 1341 ada 3 ve 7 parsellere ait projeler ise 2022 yılında onaylanmıştır. Koruma Kurulu tarafından
onaylanan ve çocuk projesi kapsamında ihya edilecek olan bahse konu sivil mimarlık örnekleri; 160 metre²
alanlı çocuk atölyesi (3 parsel), 112 metrekare alanlı kadınlara yönelik atölyeler (4 parsel) ve 180 metrekare
alanlı tarih müzesi (7 parsel) olarak işlevlendirilecek ve bölge halkının hizmetine sunulacaktır. 7 adet
tescilli sivil mimarlık örneği yapının, valilik ödeneğinden yararlanılarak koruma projeleri hazırlanmış,
bunlardan ikisine ait rölöve, restitüsyon, restorasyon, rekonstrüksiyon ve mühendislik projeleri, 2023 yılında
Koruma Kurulu tarafından onaylanmıştır. Diğer yapıların projeleri Koruma Kuruluna iletilmiş olup onayları
tamamlanınca yapıların restorasyonları veya rekonstrüksiyonları gerçekleştirilecektir. Millet Bahçesi Proje
Alanı sınırları içerisinde yer alan tarihî hamam kalıntısının rölövesi hazırlanmış olup 2022 yılında Koruma
Kurulunca onaylanmıştır. Millet Bahçesi Proje Alanı sınırları içerisinde yer alan tescilli 5 adet metruk sivil
mimarlık örneği yapıya ait rölöveler hazırlanmış olup Koruma Kurulunca 2023 yılında onaylanmıştır.
Metruk Sivil Mimarlık Örneği Yapıların
Projelendirme Çalışması
Başkanlığımızca; ilçemizdeki kamu düzeni ve güvenliğinin muhafazası, uyuşturucu/uyarıcı madde temini ve
kullanımıyla mücadelenin etkinliğinin devam ettirilmesi, kent estetiğinin sağlanması ve çevre kirliliğinin
önlenmesi amacıyla tespit edilen metruk yapılarda gerekli güvenlik ve proje çalışmaları yapılmaktadır.
Yürütülen envanter çalışması kapsamında güncel durum tespitleri yapılan 6 bin 731 tescilli ve tescile değer
nitelikte sivil mimarlık örneği yapıdan toplam 745 metruk durumda olduğu ve 379 metruk yapının rölövesinin
olmadığı saptanmıştır.
Projesi olmayan metruk durumdaki sivil mimarlık örneği yapıların önem ve öncelik sırasına göre etaplar halinde
3 boyutlu taramaları yapılarak rölöveleri hazırlanmakta ve yapılar belgelenerek kayıt altına alınmaktadır.
2020-2023 yılları arasında 248 metruk yapı Belediyemizce rölöve çalışma kapsamına alınarak projeleri
hazırlanmıştır.