Duanın, Hayrın ve Emanetin Mekanı Bayrampaşa Tekkesi'ni Restore Ediyoruz

Fatih Belediyesi tarafından yürütülecek restorasyon çalışmaları kapsamında Bayrampaşa Tekkesi, tarihî kimliği ve mimari bütünlüğü korunarak kapsamlı bir onarım sürecine alınıyor.

İstanbul’un tarihî yapıları arasında önemli bir yere sahip olan Bayrampaşa Tekkesi, Fatih Belediyesi tarafından hazırlanan kapsamlı restorasyon programı doğrultusunda yeniden ele alınıyor. Medrese, sıbyan mektebi, türbe, sebil, çeşme ve dükkânlardan oluşan bir külliye içerisinde yer alan yapı, 1635 yılında Vezîriâzam Bayram Paşa tarafından inşa ettirilmiştir. 1638 yılında vefat eden Bayram Paşa’nın külliye bünyesindeki türbede medfun bulunması, yapının tarihî ve sembolik değerini pekiştiren unsurlar arasında yer almaktadır.

Bayrampaşa Tekkesi, tarihsel süreç içerisinde farklı tarikatlara ev sahipliği yaparak Osmanlı tasavvuf hayatının önemli merkezlerinden biri olmuştur. İlk olarak Zeyniyye tarikatına mensup olan yapı, ilerleyen dönemlerde Gülşeniyye ve Bayramiyye tarikatlarının kullanımına geçmiş; kısa bir süre Sünbüliyye’ye hizmet ettikten sonra son dönemlerinde Kâdiriyye tarikatının Eşrefiyye koluna göre ayinlerin icra edildiği bir mekân olarak işlev görmüştür. Bu çok katmanlı kullanım süreci, tekkeyi yalnızca bir ibadet ve eğitim mekânı değil, aynı zamanda kültürel ve düşünsel bir hafıza alanı hâline getirmiştir.

Mimari açıdan bakıldığında Bayrampaşa Tekkesi, sekizgen planlı ve kubbeli tevhidhanesiyle dikkat çekmektedir. Yapının derviş hücreleri ile bazı bölümlerinin duvarlarında moloz küfeki taşı kullanılmış; sütunlar, sütun başlıkları ile kapı ve pencere sövelerinde beyaz mermer tercih edilmiştir. Kubbe ve tonozlar tuğla örgüyle inşa edilmiş olup, içten sıvalı, dıştan kurşun kaplamalı bir üst örtü düzenine sahiptir. Tekkeye ait on adet derviş hücresi, doğu ve güney sınırları boyunca uzanan L biçimli bir yapı düzeni oluşturmaktadır.

Fatih Belediyesi tarafından yürütülecek restorasyon çalışmaları, yapının zaman içerisinde maruz kaldığı fiziksel yıpranmaları gidermeyi ve özgün mimari niteliklerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, kubbelerde tespit edilen nem ve su problemlerinin giderilmesi amacıyla mevcut kurşun kaplamalar sökülecek; raspa, güçlendirme ve su yalıtım uygulamalarının ardından üst örtü yeniden kurşun kaplanarak imalatlar tamamlanacaktır.

İç mekânlarda, özgün olmayan sıvalar raspalanarak kaldırılacak; projeye uygun biçimde duvar onarımları gerçekleştirilecektir. Zaman içerisinde yapıya eklenmiş ve özgün mimari doku ile uyum taşımayan muhdes ekler temizlenecek; özgün olmayan zemin döşemeleri ile ahşap kapı ve pencereler, aslına uygun şekilde yeniden üretilecektir. Bu çalışmalarla birlikte yapının tarihî karakterinin daha net biçimde okunabilir hâle getirilmesi amaçlanmaktadır.

Avlu düzenlemesi kapsamında, zamanla harap olan bahçe duvarları tümlenerek mekânsal süreklilik sağlanacak; günümüzde işlevini sürdüremeyen şadırvanın restorasyonu yapılarak yeniden suya kavuşturulması hedeflenmektedir. Böylece tekke, yalnızca yapı ölçeğinde değil, avlu ve çevresiyle birlikte ele alınarak bütüncül bir koruma anlayışıyla ele alınmış olacaktır.

Gerçekleştirilecek restorasyon çalışmaları tamamlandığında Bayrampaşa Tekkesi’nin mimari, tarihî ve kültürel değerlerinin korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenmektedir. Bu süreç, İstanbul’un tasavvuf mirasının ve tarihî çevre dokusunun yaşatılmasına yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.