Gazi Kara Ahmet Paşa Külliyesi'nde Restorasyon Çalışmaları, Tarihî Kimliği Önceleyen Titiz Bir Anlayışla Sürdürülüyor

XVI. yüzyıl Osmanlı mimarisinin seçkin örneklerinden Gazi Kara Ahmet Paşa Külliyesi’nde devam eden çalışmalarımızla, yapının mimari bütünlüğünün korunması ve tarihî kimliğinin gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Gazi Kara Ahmet Paşa Külliyesi, Kanûnî Sultan Süleyman döneminde devletin en üst makamlarına kadar yükselen Kara Ahmed Paşa tarafından XVI. yüzyılın ortalarında inşa ettirilmiştir. Osmanlı klasik mimarisinin kurucu ismi Mimar Sinan tarafından tasarlanan külliye, dönemin mimari anlayışını ve vakıf kültürünü bütüncül bir yaklaşımla yansıtan önemli yapı toplulukları arasında yer almaktadır. Ahmed Paşa’nın 1555 yılında idam edilmesi üzerine inşaat faaliyetleri bir süre duraklamış, ardından yeniden devam ederek külliye ana unsurlarıyla tamamlanmıştır. Bu tarihsel süreç, külliyeyi yalnızca bir mimari eser değil, aynı zamanda Osmanlı siyasi ve sosyal tarihinin izlerini taşıyan bir yapı haline getirmiştir.

Topkapı sur içi yakınında, İstanbul’un kara tarafındaki ana girişlerden birinin hemen içinde konumlanan külliye; cami, medrese, sıbyan mektebi, türbe ve hazire birimlerinden oluşmaktadır. Bu yerleşim, külliyenin şehirle kurduğu güçlü ilişkiyi ve Osmanlı döneminde kamusal alanların nasıl planlandığını açık biçimde ortaya koymaktadır. Külliye, bulunduğu çevrede yalnızca ibadet ihtiyacını karşılayan bir yapı değil, aynı zamanda eğitim ve sosyal hayatın merkezlerinden biri olarak da işlev görmüştür.

Cami ve medresenin ortak bir iç avlu etrafında düzenlenmiş olması, Mimar Sinan’ın mekânsal bütünlüğü esas alan tasarım anlayışının dikkat çekici örnekleri arasında yer almaktadır. Bu planlama, ibadet ve eğitimin aynı avlu çevresinde bir araya gelmesini sağlayarak külliyenin çok yönlü kullanımını güçlendirmiştir. Merkezi kubbe ve yarım kubbelerle örtülü camide, mermer mihrap ve minber, nitelikli ahşap işçiliği ile İznik çinileri öne çıkan mimari ve bezeme unsurlarıdır. Bu unsurlar, dönemin estetik anlayışını ve zanaatkârlık düzeyini yansıtan önemli detaylar olarak değerlendirilmektedir.

Külliye yapıları, tarih boyunca çeşitli onarımlar geçirmiştir. 1696 yılında gerçekleştirilen müdahaleler ile 1894 depremi sonrasında yapılan onarımlar, yapının ayakta kalmasında belirleyici rol oynamıştır. Ancak vakfiyede yer alan bazı müştemilâtın günümüze ulaşamaması, külliyenin zaman içerisinde kısmi kayıplar yaşadığını göstermektedir. Buna rağmen ana yapı birimleri, özgün plan şeması ve mimari karakterini büyük ölçüde koruyarak günümüze kadar ulaşmıştır.

Fatih Belediyesi tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları kapsamında, külliyeye ait medrese, sıbyan mektebi, türbe, çeşme, hazire ve avlu bölümlerinde kapsamlı uygulamalar devam etmektedir. Çalışmalarda, yapının tarihî kimliğine zarar vermeden, özgün malzeme ve tekniklere uygun müdahaleler yapılması esas alınmaktadır. Restorasyon süreci, yalnızca yapıların fiziksel olarak onarılmasını değil, aynı zamanda külliyenin mimari bütünlüğünün ve tarihsel bağlamının korunmasını da hedefleyen bütüncül bir yaklaşımla yürütülmektedir.

Sürdürülen çalışmalarla birlikte Gazi Kara Ahmet Paşa Külliyesi’nin, tarihî ve kültürel bellekteki yerinin daha görünür hâle gelmesi amaçlanmaktadır. Restorasyon sürecinin tamamlanmasının ardından külliyenin, İstanbul’un tarihî mirasına katkı sunan önemli odak noktalarından biri olarak yeniden şehir hayatının içinde yer alması ve gelecek kuşaklara sağlıklı biçimde aktarılması hedeflenmektedir.