Medrese Davutpaşa Kullanıcılarımızdan Emin Gündüzer, Trablusgarp Savaşı Üzerine Yüksek Lisans Tezini Merkezimizde Tamamladı

Fatih Belediyesi Medrese Davutpaşa kullanıcılarından Emin Gündüzer, yüksek lisans tezinde Trablusgarp Savaşı’nın İtalyan politik karikatürlerine yansımalarını ve İtalyan kamuoyunun Osmanlı Devleti’ne bakışını inceledi.

Fatih Belediyesi bünyesinde lisansüstü öğrenciler, akademisyenler ve bağımsız araştırmacılara çalışma imkânı sunan Medrese Davutpaşa, kullanıcılarının akademik çalışmalarına ev sahipliği yapmayı sürdürüyor. Merkezde çalışmalarını sürdüren Emin Gündüzer, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı’nda hazırladığı “İtalyan Karikatürlerine Göre Trablusgarp Savaşı (1911-1912)” başlıklı yüksek lisans tezini başarıyla tamamladı.

Gündüzer’in araştırması, 1911-1912 yıllarında Osmanlı Devleti ile İtalya arasında gerçekleşen Trablusgarp Savaşı’na dönemin basını ve kamuoyu üzerinden farklı bir bakış sunuyor. Tezde, askerî ve diplomatik gelişmelerin yanı sıra savaşın siyasi tartışmalara, propaganda söylemlerine ve görsel anlatımlara yansımaları inceleniyor.

Araştırmanın temel kaynaklarını dönemin önemli İtalyan yayınlarından Avanti!, L’Asino ve Il Travaso delle Idee della Domenica oluşturuyor. Bu yayınlarda Trablusgarp Savaşı hakkında yayımlanan politik karikatürler; konu, söylem ve temsil biçimleri açısından karşılaştırılıyor. Karikatürlerde kullanılan semboller ve imgeler, ortaya çıktıkları tarihsel ve siyasi şartlarla birlikte değerlendiriliyor.

Çalışmanın öne çıkan bulgularından biri, dönemin İtalyan basınının savaş karşısında tek sesli bir yapı sergilememesi. Sosyalist çizgideki Avanti! ve L’Asino savaş karşıtı bir tutum benimserken Il Travaso delle Idee della Domenica, yayımladığı karikatürlerde İtalya’nın Libya politikasını destekleyen bir yaklaşım ortaya koyuyor. Bu karşılaştırma, aynı tarihsel gelişmenin farklı siyasi ve ideolojik çevreler tarafından nasıl yorumlandığını gösteriyor.

Tezde karikatürler, dönemin mizah anlayışını yansıtan görsel malzemelerin yanı sıra toplumsal eğilimleri, siyasi mücadeleleri ve kamuoyu algısını ortaya koyan birincil tarihsel kaynaklar olarak ele alınıyor. İtalya’nın iç siyasi yapısı, savaş yanlısı ve savaş karşıtı çevreler, sosyalistler, milliyetçiler ve Katolik Kilisesi’nin tutumları da bu çerçevede inceleniyor. Savaşın uluslararası boyutu ve Osmanlı Devleti’nin iç siyasi dengeleri üzerindeki etkileri de araştırmanın kapsamı içerisinde değerlendiriliyor.

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından birini, savaş konusunda birbirinden ayrılan yayınların Osmanlı Devleti’ne ve Türklere ilişkin tasvirlerinde bazı ortak kalıpların bulunması oluşturuyor. Çalışmada bu tasvirler, dönemin Avrupa kamuoyunda yerleşmiş imgeler, önyargılar ve oryantalist temsil biçimleri çerçevesinde ele alınıyor.

Gündüzer’in politik karikatürlere yönelik ilgisi, Marmara Üniversitesi’ndeki lisans eğitimi sırasında Alman basını üzerine hazırladığı bir çalışmayla başladı. Bu ilgi, 2021 yılında Roma’da bulunduğu dönemde yeni bir yön kazandı. Roma Ulusal Merkez Kütüphanesi’nde karşılaştığı İtalyan süreli yayınları ve zengin karikatür koleksiyonları, ilerleyen yıllarda yüksek lisans tezine dönüşen araştırmanın temelini oluşturdu. Yayınların önemli bir bölümünün dijital ortamda erişilebilir olması, Türkiye’ye döndükten sonra da çalışmalarını sürdürmesine imkân sağladı.

Gündüzer’in tezi, politik karikatürlerin tarih araştırmalarında sunduğu imkânları ortaya koyarken Trablusgarp Savaşı’nın basın, kamuoyu ve propaganda üzerinden şekillenen boyutlarını da görünür kılıyor. Araştırma, savaşın cephedeki ve diplomasi masasındaki gelişmelerle birlikte siyasi ve toplumsal tartışmalar üzerinden de değerlendirilmesine katkı sunuyor.

Medrese Davutpaşa’nın araştırmacılara sunduğu çalışma ortamında akademik çalışmalarını sürdüren Emin Gündüzer’in tezi, merkezin kullanıcıları tarafından tamamlanan lisansüstü çalışmalar arasındaki yerini aldı.