Tarihî Cebeci Han'ın Gelecek Nesillere Aktarılması İçin Projelendirme Çalışmalarına Başlıyoruz

Fatih Belediyesi, Kapalıçarşı Yenileme Alanı içerisinde yer alan ve Mimar Sinan tarafından Sadrazam Rüstem Paşa adına inşa edilen Cebeci Han'ın tarihî dokusunu koruyarak geleceğe taşıyacak restorasyon proje çalışmalarında sona yaklaştı.

Fatih Belediyesi, İstanbul’un tarihî ticaret hafızasının en önemli yapılarından biri olan Cebeci Han’ı özgün mimari karakteriyle geleceğe taşımak amacıyla yürüttüğü restorasyon proje çalışmalarını titizlikle sürdürüyor. Kapalıçarşı Yenileme Alanı içerisinde, Beyazıt Mahallesi’nde yer alan Cebeci Han, yaklaşık 4 bin metrekarelik parsel alanı ve 7 bin 600 metrekareyi bulan toplam inşaat alanıyla Tarihî Yarımada’nın en önemli han yapıları arasında bulunuyor.

Mimar Sinan tarafından 1550 yılında Sadrazam Rüstem Paşa adına kervansaray olarak inşa edilen Cebeci Han, yalnızca mimari değeriyle değil, yüzyıllar boyunca İstanbul’un ticaret yaşamına yön veren yapılardan biri olmasıyla da öne çıkıyor. Osmanlı döneminde tüccarların konakladığı, malların depolandığı ve ticaretin canlı biçimde sürdürüldüğü han, İstanbul’un ekonomik ve sosyal hayatının önemli merkezlerinden biri olarak uzun yıllar hizmet verdi.

Tarihî kaynaklar, gravürler ve arşiv fotoğrafları incelendiğinde yapının özgün hâlinde çift avlulu plan anlayışına sahip, revaklarla çevrili, iki katlı ve yaklaşık 135 hücreden oluşan kurşun kaplamalı görkemli bir kervansaray olduğu görülüyor. Kaynaklarda ilk avlunun “Küçük Cebeci”, ikinci avlunun ise “Büyük Cebeci” olarak adlandırıldığı, üçüncü avlunun ise ahır olarak kullanıldığı belirtilirken, büyük avluda yer alan mescit de yapının önemli mimari unsurlarından biri olarak dikkat çekiyor.

Aradan geçen yüzyıllar içerisinde yangınlar, doğal afetler ve plansız müdahaleler nedeniyle önemli ölçüde değişime uğrayan Cebeci Han, özellikle 1894 İstanbul Depremi’nin ardından kapsamlı bir onarım görmedi. Zaman içinde yapılan düzensiz ilaveler sonucunda özgün iki katlı yapısı yer yer beş kata ulaşan bir görünüme dönüşürken, tarihî plan kurgusu da büyük ölçüde değişikliğe uğradı. Buna rağmen hanın avlu düzeni, taşıyıcı sistemi ve tarihî kimliğini yansıtan pek çok mimari unsur günümüze ulaşmayı başardı.

Fatih Belediyesi tarafından hazırlanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri, yapının tarihî gelişimini bilimsel veriler ışığında ele alırken, özgün mimari değerlerinin korunmasını esas alıyor. Belgeler, eski fotoğraflar ve arşiv kayıtları doğrultusunda hazırlanan projeler sayesinde hanın tarihî karakterinin görünür hâle getirilmesi, sonradan eklenen niteliksiz müdahalelerin değerlendirilmesi ve yapının özgün kimliğinin korunarak yaşatılması amaçlanıyor.

Restorasyon çalışmalarında yalnızca fiziksel koruma değil, yapının tarih boyunca üstlendiği ticaret fonksiyonunun sürdürülebilir şekilde devam ettirilmesi de öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Günümüzde de ticaret ve üretim faaliyetlerine ev sahipliği yapan Cebeci Han’ın, tarihî dokusunu koruyan, güvenli, işlevsel ve çağdaş ihtiyaçlara cevap verebilen bir kullanım anlayışıyla gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Projede ayrıca hanın önemli mimari öğelerinden biri olan Cebeci Han Mescidi de bilimsel veriler doğrultusunda ele alınıyor. Mescidin özgün mimarisi hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte, Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı Mescidi’ne ilişkin kalıntılar ve tarihî çizimler doğrultusunda yapının Anadolu Selçuklu mimarisinde görülen “köşk mescit” geleneğini yansıtan özelliklere sahip olabileceği değerlendiriliyor.

Fatih Belediyesi tarafından yürütülen restorasyon proje çalışmaları tamamlanma aşamasına gelirken, Cebeci Han’ın yüzyıllardır taşıdığı tarihî, kültürel ve ticari mirasın korunarak geleceğe aktarılması hedefleniyor. İstanbul’un en önemli ticaret yapılarından biri olan hanın, özgün mimari değerlerini yeniden görünür kılacak bu süreçle birlikte hem tarihî hafızaya hem de kent yaşamına güçlü katkılar sunması amaçlanıyor.